جاذبه طبیعت

جاذبه طبیعت

       چندگانگي طبيعت استان كه تحت تاثير توپوگرافي خاص آن و مجاورت با نواحي مرتفع شمالي و غربي –  كه به شكل گيري سيستم شبه آلپاين انجاميده – و آب و هواي گرم و مركزي  ايران ، سيمايي  گونه گون يافته است تنوع زيستي گياهي و جانوري چشم گيري را به وجود آورده كه براي اكو توريست ها و دوستداران طبيعت همواره جذاب تلقي مي شود . ديدار سرچشمه هاي جوشان و زيباي نينه رود و خارود در رودبار شهرستان موجي از شادابي و نشاط را در دل گردشگران ايجاد مي كند و صحراي آتشناك و تفتيده بوئين زهرا ، نگاه را به افق هاي دور از دسترس پيوند مي دهد . آبشارهاي شور انگيز گرما رود الموت ، منصور آوج و ماهين تارم شكوه تواضع و فروتني را عينيت مي بخشند و صخره هاي آسمان ساي بزكش اوان و دربند اندج غرور  و سر بلندي را در جان ها برمي انگيزند . گستره آبي آبگيرهاي دريابك در شمال قزوين ، رودك بوئين زهرا و دريابك آوج آيينه اي از آسمان را پيش روي رهگذران خسته مي نهند . عقاب طلايي الموت ، هوبره دشت ا... آباد ، آهوي تيز تك باشگل ، بز كوهي گريز پاي خشچال ، طرقه بنفش آبيك ، پلنگ رودبار شهرستان ، همنفس با ديگر موجودات زنده ، الفباي حيات را هجي مي كنند و حق زندگي را ياد آور مي شوند.  مجتمع آب درماني  ارشيا در آبگرم خرقان ، چشمه هاي آب معدني سلطان بلاغ ، آب ترش ، آب لرزان ، كش آباد ، اسبمرد ، هفت چشمه زوارك ، هفت چشمه آوج ، كسن بقين ، آبگرم يله گنبد و... درد را از جان ها مي زدايند و تندرستي را به جسم ها هديه مي دهند .

     چشم انداز هاي زيباي دره شاهرود ، فشكلدرهآبيك ، دره سوگارودبار شهرستان  در بند كلج  تارم ، دره كوچنان الموت و ... به همراه باغستان هاي دير ساله قزوين، شاليزار هاي حاشيه شاهرود ، تاكستان هاي انگور بار تاكستان و دشت ، فندق زارهاي در هم تنيده ناحيه رودبارشهرستان ، سروها و چنارهاي كهنسال كه هاله اي قدسي بر رويشان نشسته و دامنه هاي بكر خرقان و رامند خلوص طبيعت را به نمايش مي گذارند و چشم ها را ميهمان دست نخورده ترين و اصيل ترين مناظر طبيعي مي كنند . 

درياچه اوان 

  درياچه زيباي اوان كه در حلقه 4 روستاي اوان، وربن، زواردشت و زرآباد و 1800 متر ارتفاع از سطح دريا قرار دارد همچون نگيني زمرّدين مي درخشد و با چشم انداز مسحور كننده اش گردشگران داخلي و خارجي بسياري را در چهارفصل سال به خود جذب مي كند. اين درياچه كه بيش از 000/70 مترمربع مساحت دارد از محيط خارج خود آبي را به طور مستقيم دريافت نمي كند و تنها از آب چشمه هاي موجود در كف درياچه تغذيه مي شود و به شكل حفره اي است كه عميق ترين بخش آن به عمق 5/7 متر در جنوب شرقي واقع شده است.غير از گونه هاي درختي دست كاشت نظير: بيد، چنار، تبريزي ، سيب ، آلبالو، گيلاس، سنجد، فندق و گردو؛ گياهان علفي مانند گون، كنگر، شيرين بيان و گونه هاي مختلف ديگر از خانواده گرامينه و لگومينيوزه هم در حوزه آبخيز اوان وجود دارند. از گياهان داخل درياچه هم مي توان به ني بن د ر آب phararmites australis و گياهان غوطه ور خوشاب potamageton crispus  و چنگال آبيceratophylum demersum  اشاره كرد.

       ،حيات وحش اين حوزه آبخيز شامل كل و بز – كه به علت شكار  بي رويه و تخريب زيستگاه آنان كاهش چشمگيري يافته اند -  پلنگ خرس قهوه اي، روباه، شغال، گرگ، گراز، شنگ، سياه گوش (گربه وحشي ) انواع عقاب ها، دال، دليچه، شاهين، جغد، كبك، فاخته، داركوب، سبزقبا، زاغي و انواع گنجشك سانان، قورباغه، لاك پشت، خرچنگ و … مي شود كه بايد انواع ماهي از جمله قزل آلاي رنگين، كپور و اردك ماهي را هم به آن افزود.

غارهاي استان

      امروزه يكي از مهم ترين جاذبه هاي گردشگري در جهان پديده افسونگر و زيباي غارها به شمارمي روند كه به سرزمين عجايب بهشت گمشده دنياي اسرار آميز  و ... نيز شهرت يافته اند . كساني كه براي ديدار مطلق شگفتي و زيبايي به غارها گام مي نهند احساسي شگرف از ديدني هاي طبيعي درمي يابند كه هيچ گاه در محيط  روز مره زندگي نظير آن را نمي بينند . در دل  كوه هاي البرز ، خرقان و رامند در استان قزوين غارهاي باشكوهي وجود دارند كه بخش قابل توجهي از ميراث طبيعي گرانبهاي ايران را تشكيل مي دهند . غارهاي سلطان بلاغ ، آق بابا ، شهر باز ، كول ، قره قورتان ، آلابارباغلاري ، شاكين ، قزل قلعه ، چهل دختر ، آلتين كش ، بروج ، ماهين ، ملكشاه ، اسكول ، غار پلنگ و... از آن جمله اند . براي آشنايي بيشتر به معرفي اجمالي چند غار مي پردازيم:

غار ولي

    غار ولي در پنج كيلومتري جنوب غربي روستاي گشنه رود از بخش رودبار شهرستان با مختصات 55/52/ 49 طول شرقي و 20/34/36 عرض شمالي در ارتفاع 1620متري قرار دارد كه حدود 250 ميليون سال قبل بر اثر انحلال سنگ هاي آهكي سازند روته تشكيل شده و متعلق به دوره پرمين و اواخر دوران اول زمين شناسي است . اين غار از نوع مرطوب بوده و داراي يك تالار اصلي و چند تالار فرعي به مساحت حدود يكصد متر و ارتفاع بيست متر مي باشد كه هوايي ساكن و سرد دارد . متاسفانه استالاكتيت ها و استالاكميت ها ي بسيار زيبا و حجيم آن به دليل دسترسي نسبتا آسان دستخوش تخريب سود جويان قرار گرفته و چكيده ها و چكنده ها ي فراواني توسط غارتگران شكسته و به يغما رفته است . بعضي شواهد از انسان زي بودن اين غار در گذشته هاي دور حكايت دارد .

غار سفيد آب

      در 4 كيلومتري شمال روستاي سفيد آب و در دل كوه سفيد چشمه به ارتفاع تقريبي 2400متر از سطح دريا غار شگفت انگيز سفيد آب واقع شده كه با مختصات جغرافيايي  42/20/50 طول شرقي و 42/34/36 عرض شمالي برابري مي كند .        اين غار به خاطر وجود آب بسيار ، دهليز هاي عمودي فراوان – كه فرود بعضي چاه روهاي آن به عمق پنجاه متر مي رسد ـ استالاكتيت و استالاكميت هاي جوان و بافت هاي گل كلمي در سطوح مختلف آن مورد توجه غار نوردان و توريست هاي ماجراجو است . زمين شناسان بر اساس سنگ هاي آهكي رسي مربوط به سازند روته سن غار سفيد آب را بين 250 تا  290 ميليـون سال تخمين   زده اند .

 غار قلعه كرد

        اين غار در 20 كيلومتري برج هاي دوگانه خرقان در دهستان حصاراز توابع شهر آبگرم قرار دارد و با مختصات جغرافيايي 30/51/48 طول شرقي و 54/47/35 عرض شمالي ، ارتفاع آن از سطح دريا حدود 2064 متر است . پس از عبور از دهانه غار و فرود از يك چاه راه پانزده متري ، تالاري به وسعت بيش از يكهزار مترمربع رخ مي نمايد كه داراي   چكيده ها و چكنده هاي فوق العاده زيبا و مسحور كننده است . رطوبت بالا ، نقاشي هاي ديواري – كه نشان از انسان زي بودن غار در سال هاي ديرين دارد– و حوضچه هاي آب ، ويژگي هاي غار قلعه كرد را افزايش داده است . قدمت اين غار به دوره اليگوميوس و دوران سوم زمين شناسي مي رسد كه تا چهل ميليون سال پيش تخمين زده مي شود .

غار هاي عباس آباد 

  در شمال شرق شهرآبگرم و در ارتفاع 1600 متري از سطح آب هاي آزاد ، دو دهانه غار با مختصات  43/41/35درجه عرض شمالي و 10/18/49 طول شرقي وجود دارند كه با دارا بودن افزون بر 180 متر طول و يك تالار بزرگ ، به پرتگاه ها ، چاه ها و دهليزهاي متعددي منتهي مي شوند . اين دو غار در گذشته‌هاي دور انسان زي بوده و پناهگاهي امن در حوادث براي پيشينيان به شمار مي آمده اند .

غار يخي انگول

       اين غار با مختصات 15/51/49 درجه طول شرقي و 58/11/36 عرض شمالي در سه كيلومتري شمال روستاي دينك – از توابع بخش كوهين – و ارتفاع 1972 متر از سطح دريا واقع شده است . دسترسي به غار تا حدودي مشكل و ورود به آن به خاطر شيب تند و طبقات مختلف بسيار سخت است . وجود يخ هاي فراوان در ديواره ها و كف غار موجب سرماي شديد هواي درون آن شده و از ويژگي هاي ممتاز غار به شمار مي رود . به لحاظ زمين شناسي غار انگول در اثر لغزش سنگ هاي دولوميتي بخش غربي قله كوه انگول به وجود آمده و از دسته غارهاي انحلالي نيست . سن اين غار بعد از ترياس مربوط به دوران دوم زمين شناسي بوده و تحت تاثير فعاليت و حركات تكنونيكي منظم ايجاد شده است .

منطقه حفاظت شده باشگل 

     منطقه باشگل كه در غرب شهرستان تاكستان و در عرصه اي به وسعت تقريبي 27 هزار هكتار گسترده است تحت مديريت حفاظت شده زيست محيطي قرار دارد و گونه هاي جانوري فراواني در آن به زندگي و زاد آوري مي پردازند . اين منطقه با سيماي كاملا تپه ماهوري پناهگاه امني براي جمعيت قوچ ،ميش و آهوهاي بومي و مهاجري است كــه از استــان هـاي همجوار به آن روي مي آورند .

 ايوان سنگي نياق

     در مغرب آبادي نياق كوه سنگي  يكپارچه و كم ارتفاعي وجود دارد كه آثار طبيعي و مصنوعي باقي مانده بر فراز آن را ايوان نياق ديوايوان و " طاق محمد حنيفه "نام نهاده اند . در زير ديواره نسبتا بلند بالاي كوه – كه به سوي شرق كشيده شده و نيم طاقي طبيعي زيبايي از سنگ به ارتفاع تقريبي ده متر به وجود آورده – سطح سنگي گسترده اي است كه به روستاي نياق و چشم اندازهاي مجاور آن احاطه دارد . در قسمت جنوب غربي اين صفه ، حوضي سنگي به طول 8 و عرض 5/2 متر كنده شده كه با هفت پله از سنگ تراشيده به عمق آبگير مي رسد و همواره داراي آب است . بر بالاي ايوان قلعه اي وجود داشته كه آثار قابل ملاحظه اي از آن باقي نمانده و تنها مخازن ذخيره غله و حبوبات آن هم اينك يادآور گذشته پرشكوه قلعه و ايوان نياق است .

برج ها

 برج باراجين

      اين برج در چهار كيلومتري شمال قزوين ، بر ارتفاعات غربي رودخانه ارنزك ، روي سكويي هشت ضلعي كه حدود يك متر از زمين ارتفاع دارد بنا گرديده است . رج اول سنگ چين سكو با كمك سنگ ها ي صاف و تراش دار چهار گوش و بقيه از سنگ لاشه ساخته شده است . طول هريك از اضلاع اين سكو 70/3 متر است . نماي اصلي برج ، مدور است كه بر گرداگرد آن هشت نيم ستون مدور با فواصل معين اضافه گشته؛  فاصله ميان بدنه اصلي برج تا لبه سكوي هشت ضلعي 20/2 و فاصله بيشترين برجستگي نيم    ستون ها تا لبه سكو 60/1 و محيط پايين برج 17 متر است . نيم ستون ها تا نيمه ارتفاع اصلي برج ادامه دارند و در آنجا قطع شده اند و چنين مي نمايد كه علاوه بر جنبه تزييني،نقش پشتيباني بنا را بر عهده داشته اند . اين برج از آثار معماري قرن چهارم يا پنجم ه.ق است.

برج هاي دو گانه  شميران

دو برج آرامگاهي سنگي كه از معماري همانندي برخوردارند در غرب قلعه تاريخي شميران بنا شده اند كه آرامگاه كوچك و بزرگ و قلعه ساسان ناميده مي شوند . برج كوچك به قلعه نزديكتر است و بر روي تپه منفرد كم ارتفاعي قرار دارد . طول اضلاع هشت گانه اين برج از بيرون 20/3 و از داخل 90/1 متر است كه تا زير سقف ، تمامي با سنگ لاشه و قلوه ساخته شده و نماي خارجي آن را با ملاط گچ پوشانده اند . داخل هريك از اضلاع كه در ميان دو ستون مدور قرار گرفته در جهت طولي به دو قسمت تقسيم شده است كه در بخش بالا قابي به وجود آمده و داخل آن با آجر دو طرح به شكل برگ گشنيز يا طاقنماي شكنجي ايجاد شده كه در عين سادگي لطافت خاصي دارد كاربندي زير گنبد – كه اكنون فرو ريخته – آجري است و با يك رشته تزيينات جالب گچ بري با نقش گل و بوته تركيب شده است . آرامگاه بزرگ ( قلعه ساسان ) نيز برجي هشت ضلعي است كه در قسمت دورتا دور پايين آن ديواري به ارتفاع دو متر بنا شده كه بر روي پايه مزبور ، ستون هاي استوار سنگي بر آورده اند كه تا ارتفاع يك متر به شكل چهار بر و از آن به بعد تا زير گنبد به شكل مدور ادامه يافته اند . اين برج داراي پنجره اي در جانب شرقي و يك ورودي با سردري رفيع و با شكوه در سمت جنوب است . هر ضلع برج از خارج 50/6 و از داخل 25/4 مترمي باشد در كنج ميان دو ضلع و در داخل يكي از ستون ها پله پيچي به عرض 80 سانتي متر جا سازي شده كه به بام برج راه مي يافته است . احتمال داده مي شود گنبد اين برج ، دو پوش و به صورت هرمي بوده و جزو نخستين بناها به اين شيوه است . در بناي برج هاي دو گانه سنگي تارم ، شيوه معماري ساساني از طرز پي بندي و ديوار سازي استوارشان به نحوه چشمگيري مشاهده مي شود.

برج هاي دو گانه خرقان  

در كنار روستاي حصار – 30 كيلومتري شهر آبگرم – آرامگاه دو تن از بزرگان دوره سلجوقي ( ابو سعيد بيجار پسرسعد و ابو منصور ايلتاي پسر تكين ) قرار دارد كه به صورت دو برج شكوهمند آجري با فاصله 29 متر از يكديگر خود نمايي مي كند .      برج شرقي به ارتفاع تقريبي 15 متر و قطر 11 متر با طرحي هشت ضلعي و ستون هاي مدور در هر گوشه بر پايه اي از سنگ بنا شده است . ضخامت ديواره هاي  برج به 60 سانتي متر مي رسد كه بر روي آجر هاي ساده زيرين ، پوششي تزييني از آجر با ضخامت 21 سانتي متر به كار رفته است . دو پلكان مارپيچ – كه در ستون هاي مدور واقع در گوشه ها تعبيه شده – با 22 پله به غلام گردشي مابين دو پوش گنبد مي پيوندد .      ساقه گنبد نواري پهن از نقوش تزييني آجري با طرح هاي مختلف هندسي در بالاي هر ضلع دارد و زير آن كتيبه اي باريك به خط كوفي آياتي از سوره 59 قرآن كريم را در خود پذيرفته است . در هر يك از اضلاع هشت گانه برج ، دو ستونچه مدور تزييني چسبيده به ستون هاي مدور بزرگ هشت گوشه است كه از پايين تا نيمي از ارتفاع اضلاع هشت گانه امتداد يافته و سپس قوس تيزه داري  بر روي آنها بر پا شده است . قاب سازي هاي تزييني داخل طاق نما هاي اضلاع   هشت گانه هر يك داراي طرح و نقش خاصي هستند كه هيچ كدام با ديگري يكسان نيست . ضلع سردر ورودي برج ، تزيين بيشتري از جمله دو خط كتيبه در بردارد . داخل بقعه نيز به صورت هشت ضلعي است كه در وسط هر ضلع آن طاق نمايي با قوس تيزه دار بر پا گشته و دور تا دور كف بقعه بقاياي سكويي به ارتفاع سي سانتيمتر ديده مي شود . بروي ديوارها و قسمت كاربندي و زير گنبد داخلي آثار ارزنده اي از ديوار نگاره هاي دوره سلجوقي – مانند طاووس ، ستاره هاي شش پر و هشت پر ، گل و بوته ، پرنده و درخت انار به شيوه استليزه – وجود دارد كه در نوع خود كم سابقه و حائز اهميت بسيار است .اين برج در سال 460  ه . ق ساخته شده و نخستين بنا با گنبد دو پوش غير مخروطي در معماري اسلامي است . بناي برج غربي كه در سال 486  ه  . ق به پايان رسيده از نظر طرح و نقشه همانند برج قديمي تراست ، با اين تفاوت كه يك پلكان مارپيچ دارد و ضمن رعايت ابعاد برج قبلي حدود 55 سانتي متر از ارتفاع بيشتري برخوردار است و كشيده تر به نظر مي رسد. تركيب و تنظيم طرح هاي مختلف در اين دو بنا كه به سي نقش بالغ مي شود و اوج هنر آجر كاري به شمارمي آيد همانند هنري كه در طرح ريزي متناسب هيات كلي بنا به كار رفته قابل ستايش است . اين دو برج در زلزله ويرانگر اول تير ماه 81 آوج به شدت آسيب ديدند

ميل خرم آباد

    در 10كيلومتري جنوب شهرستان تاكستان روستاي خرم آباد قرار دارد كه در مركز اين روستا برج آجري استوانه اي به ارتفاع 12 متر سر به آسمان افراشته است . محيط اين برج -كه تو خالي است – 6 مترو ضخامت ديواره هاي آن 35 سانتي متر مي باشد و با 17 پله مارپيچي به عرض 55 سانتي متر به بالا راه مي يابد و نورگيرهاي كوچكي به فاصله يك آجر در بدنه آن كار گذاشته اند . ورودي ميل به صورت طاقنمايي در ارتفاع 4 متري آن واقع شده و طاقنماهاي متصل به پايه برج كه مايه استحكام آن بوده بر اثر ساخت مسجد جديد الاحداثي تخريب گشته و به كج شدن برج انجاميده است . در سطح خارجي ميل با استفاده از آجرهاي لعابدار فيروزه اي به اجراي طرح هاي تزييني ساده پرداخته اند . اين بنا از آثار دوره صفوي به شمار مي آيد

سرزمين قلعه ها

        علاوه بر موقعيت استراتژيك منطقه قزوين ، موانع طبيعي مانند كوه هاي سر به فلك كشيده، دره هاي ژرف ، رودهاي پرخروش ، دشت هاي گستره و… به انتخاب اين سرزمين براي ايجاد استحكامات دفاعي و قلعه هاي استوار در طول تاريخ انجاميده است. به گواهي مورخان، دژهاي اين ناحيه همواره به تسخير ناپذيري و پايداري شناخته شده، بويژه با استقرار حسن صباح و جانشينانش شهرتي جهاني يافته اند. اكنون مي توان از ميان بيش از پنجاه قلعه كه در هجوم خانمانسوز هلاكو به ويراني گراييد بقاياي برج ها، اطاق ها، دهليزها و ديوارهايي را يافت كه عزم بلند قلعه نشينان را به نمايش مي گذارند . شوق ديدار از  قلعه هاي اسرار آميز و شكوهمند حسن در گازرخان ، لمبسر در رازميان ، بيدلان در شير كوه ، نويزر شاه در گرمارود ، شميران، فردوس ، امرا ، اوغلان قز قلعه در تارم ،  گبر قلعه در آوج ،ايلان ، سفيد در ، فرندج ، شمس كلايه ، قسطين لار ، سپوهين ، ورتوان ، بازرگاه ، جولاده ، تياندشت ، قلادوش ، رشكين ، و … همه ساله گردشگران بسياري از خارج و داخل كشور را به اين منطقه  مي كشاند . ديدار از سرزمين قلعه ها ما را به هزار توي تاريخ مي برد و مقاومت و پايداري حماسي ايمان درمقابل سلاح و خاطره نبردهاي سرنوشت ساز ياران حسن را در برابر محاصره هاي سنگين و چندين ماهه سلجوقيان آينگي مي كند . اگر چه اكنون از آن همه شكوه و قدرت افسانه اي آثار فراواني باقي نمانده ، اما همين مقدار موجود ما را با تاريخ پر فراز و نشيب كشورمان پيوند  مي دهد و دريچــه هاي آشنايي را بر روي پيشينه پرافتخارمان مي گشايد . 

قلعه الموت 

  در شمال شرقي آبادي گازر خان و بر بلنداي كوهي از سنگ يكپارچه با ارتفاع 2100 متر ازسطح دريا كه به پرتگاه هاي مخوفي منتهي مي شود قلعه اي پرشكوه قرار دارد كه به گزارش حمدا... مستوفي نخست در سال 226 هجري به دست داعي الي الحق حسن بن زيد الباقري بنا شده ، در شب چهارشنبه ششم رجب سال 483 قمري به تصرف حسن صباح در آمده و اكنون آن را به نام قلعه الموت يا قلعه حسن مي خوانند .        تنها راه ورود به قلعه در انتهاي ضلع شمال شرقي – چند متر پايين تر از برج شرقي دژ - واقع شده كه كوه هودكان با فاصله اي نسبتا زياد بر آن مشرف است . در اين محل تونلي در تخته سنگ بريده شده كه داراي 6 متر طول ، 2 متر عرض و 2 متر ارتفاع است . پس از عبور از اين گذرگاه ، آثار باقيمانده برج جنوبي قلعه و ديواره جنوب غربي آن كه روي شيب تند تخته سنگ ساخته شده آشكار مي گردد. در دامنه جنوبي كوه قلعه ، خندقي به طول تقريبي 50 متر و عرض 2 متر كنده و آن را از آبي كه داخل قلعه مي آمده پر مي كرده اند تا هيچ راه نفوذي از آن جبهه متصور نباشد . بر روي دامنه هاي تند ديگر صخره نيز هر جا كه بيم بالا رفتن مهاجمان مي رفته خندق هايي كنده و ديواره بالايي آنها را مورب برآورده اند تا امكان هر گونه عبوري را بازستاند . همچنين در هر نقطه كه شياري وجود داشته با ساختن  ديواره هايي سنگي يا آجري راه ورود را مسدود ساخته اند . با عبور از پاي ديوار شرقي قلعه كه حدود 10 متر و به ارتفاع 5 متر است به بخش اصلي دژ مي رسيم كه تختگاه حسن صباح در طول اقامت سي و پنج ساله وي در الموت بوده است و در بالاي آن بقاياي چند اطاق كه سقفشان فرو ريخته به چشم  مي خورد . اين قلعه پس از تسليم ركن الدين خور شاه در شوال 654 ه .ق به دستور هلاكو به آتش كشيده و و يران شد و از آن پس به عنوان تبعيد گاه و زندان مورد استفاده قرار گرفت . يكي از شگفتي هاي قلعه حسن ، سيستم پيچيده آبرساني با تنبوشه هايي به قطر 10سانتي متر است كه از چشمه " كلدر " آب را به دژ رسانده و در حوض هاي سنگي ذخيره مي كرده اند. در جنوب غربي اين قسمت از قلعه – در ميان شيب بسيار تندي كه به پرتگاه هاي عميق مي رسد – حوضي در دل سنگ به ابعاد تقريبي5×8 متر كنده اند كه هيچ گاه از آب خالي نشده است

قلعه لمبسر

  بزرگترين و مستحكم ترين قلعه اسماعيليان در ايران  درسه كيلو متري  شمال شرقي شهر رازميان – مركز بخش رودبار شهرستان- قرار دارد كه دره هاي عميق نينه رود و لمّه در دسترسي به آن را از شرق و غرب غيرممكن ساخته اند و تنها از دو دروازه شمالي و جنوبي مي توان به دژ وارد شد. شيب كوه كه از شمال به جنوب كشيده شده و اختلاف دو سطح آن به 150 متر مي رسد حدود 480 متر طول دارد و پهناي قلعه بيش از 190 متر است. تاريخ بناي اصلي قلعه را به پيش از اسلام نسبت مي دهند و پس از تصرف آن در شب چهارشنبه بيستم ذي القعده سال 489 هجري توسط كيا بزرگ اميد بازسازي شده و توسعه يافته است. ديواره هاي عظيم دولايه با ارتفاعي افزون بر ده متر از سنگ هاي بسيار بزرگ، ساختمان اصلي در بخش شمالي دژ با ديوارهايي به قــطر يك متر و بيست سانتي متر از سنگ تراشيده، مخازن عظيم و شگفت آور آب و غلاّت در جنوب و جنوب شرقي قلعه، چند برج و سيستم آبرساني كه هر بيننده اي را به حيرت وا مي دارد از آثار به جاي مانده در دژ لمبسر است.

 قلعه شير كوه

      اين قلعه كه بيدلان نيز خوانده مي شود در نزديكي روستاي باغدشت و بر فراز قله اي كه 1851 متر از سطح دريا ارتفاع دارد واقع شده است . بايد اين دژ را از استراتژيك ترين قلاع دفاعي اسماعيليان برشمرد ، زيرا در محل تقاطع طالقان رود و الموت رود قرار گرفته و به خاطر تسلطش بر سراسر منطقه ، گلوگاه مهمي براي رويارويي با مهاجماني است كه به دره گام مي گذارند . راه دسترسي به دژ بيدلان بسيار دشوار است و به دره هايي با عمق بيش از 600 متر منتهي مي گردد كه با ديواره هاي بلند و  برج هاي مستحكم تسخيرناپذير مي نمايد . وجود هشت مخزن بزرگ آب كه با عرض تقريبي 75/1 و درازاي 6 تا 16 متري در دل سنگ كنده شده اند از عزم جدي قلعه نشينان براي پايداري در محاصره هاي طولاني حكايت دارد .       ويژگي  منحصر به فرد دژ شير كوه قلعه اي ايذايي است كه در 5/3 كيلومتري غرب آن قرار دارد و برجك ناميده مي شود و براي اشراف كامل به عبور كنندگان از تنگه طالقان ساخته شده است كه با تعبيه  دريچه اي در پايين آن بر سر مهاجمان سنگ و نفت شعله ور فرو مي ريخته اند . غير از بقاياي ديواره ها ، برج ها ، گذر گاه سر پوشيده و سنگرهاي نگهباني كنده شده در دل تخته سنگ ها تنوري سنگي به ارتفاع 60/1 و قطر 75/1 متر را بايد از آثار دژ شير كوه نام برد .

قز قلعه

  در 20 كيلو متري شهرستان تاكستان و در كنار روستاي آبكلو بر فراز كوه سنگي يگانه اي بقاياي دژ عظيم و شكوهمند قز قلعه قرار دارد كه از كيلومترها دورتر قابل مشاهده است . اين قلعه از سه طرف به پرتگاه هاي عميق منتهي مي شود و تنها راه ورود به آن از سوي جنوب است . ديواره بلندي كه با سنگ لاشه و ملاط بر آمده و ضخامت آن افزون بر 60/3 متر است از استحكام و پايداري اين دژ دفاعي حكايت دارد چشم انداز وسيع و اشراف بر تمام دشت گسترده قزوين ، تركيب شگفت آور سنگ لاشه با آجر ، فرو رفتگي ها و برجستگي هاي موزون در سطح ديواره قلعه،  تزيينات بسيار زيباي مقرنس و طرح هاي ديگر از جمله ويژگي هاي قز قلعه به شمارمي روند كه از دوره ساساني پا بر جا مانده اند .

دژ شميران

       قلعه شميران در كنار درياچه سپيد رود بر بالاي تپه اي مرتفع و سنگي كه رود قزل اوزن از جنوب آن مي گذرد قرار دارد . پيشينه بناي آن را به دوران قبل از اسلام نسبت مي دهند و در طول سال هاي سده چهارم هجري تختگاه كنگريان – آل مسافر – بوده است . از گزارش جهانگرداني همچون ابودلف ( 331 ه.ق ) و ناصر خسرو ( 438 ه.ق ) عظمت و شكوه بي نظيراين دژ تاريخي آشكار مي شود : سكونت صنعتگران و هنرمندان ممتاز در آن ، سه ديوار بلند و تو در تو درگرداگرد قلعه ، كانال هاي آب رساني، برج هاي مستحكم ، گستردگي بسيار و موقعيت ممتاز دفاعي اش چشمگير تلقي شده است . دژ شميران نزديك به دو قرن جزو قلعه هاي اسماعيليان بوده و پس از هجوم هلاكو تا پايان دوره صفوي نيز در  كشمكش هاي سياسي اهميتي بسزا داشته است .    طرح كلي بناي قلعه به شكل مستطيل و ارتفاع برج ها و ديوار نزديك به پانزده متر است كه تمامي آن را با كمك سنگ هاي لاشه و ملاط گچ به ضخامت هشت پا ساخته اند و در فاصله هاي يك متري كلافي چوبي در دل ديوار به كار برده اند كه علاوه بر استحكام و همبستگي اجزا ، نظمي منطقي به بنا بخشيده و از دور به صورت يك رج سنگ خود نمايي مي كند.       در ديوار شمالي قلعه دو برج شكوهمند وجود دارد كه در قسمت بالا دارا ي  پنجره هاي بلند مستطيل شكلي با قوس تيزه دار هستند كه بيشتر براي نگهباني پايين قلعه از آنها استفاده  مي شده است . طرزساختمان ديواره غربي قلعه با جانب شرقي تفاوت دارد و به جاي برج هاي مدور ، ديواري صاف بر آورده اند كه نماي خارجي ساختمان هاي اين بخش قلعه به شمار مي رود و به تمامي از ملاط گچ پوشش يافته و به خوبي حفظ شده است . قسمت جنوبي دژ نيز ديواري صاف دارد كه به خاطر رود قزل اوزن از امنيت بيشتري برخوردار بوده و نيازي به استحكامات دفاعي بيشتر احساس نمي شده است .

ميمون قلعه

      در جنوب شهر قزوين قلعه اي در دو طبقه با دهليزهاي عمود بر هم و اتاق هاي جانبي وجود دارد كه گنبد ميانيش  فرو ريخته و بقايايي از هشت برج آن باقي است . عده اي آن را مهمان قلعه خوانده و گروهي به ميمون بن عون كاتب –سردار موسي الهادي      عباسي – در قرن دوم نسبت مي دهند . اين قلعه بنايي است مربع شكل به ابعاد تقريبي 70*70 متر كه از خشت هاي 30*30 سانتيمتر با ملاط شفته ساخته شده است . طبقه زيرين ميمون قلعه از شرق تپه با سه تونل به غرب تپه منتهي مي گردد و يك تونل  شمالي – جنوبي اين تونلها را به هم متصل مي سازد . برخي از سفالينه هاي به دست آمده در قلعه نشان از كاربرد آن تا دوره آل بويه دارد .


ادرس :‌قزوین - خیابان بلوارشمالی - کوچه 30 - شماره 24
+98 28 3333 2200