میراث فرهنگی

اطلاعات میراث فرهنگی

آب انبار ها

قزوين را بايد به يك اعتبار،شهر آب انبارها بدانيم . ساخت و وقف بيش از يكصد بناي ويژه و پر هزينه براي انباشت و ذخيره آب در شهري كه از دير باز به كم آبي شهره بوده – افزون بر هزاران واحد آب انبار    خانگي – نشان از همت بلند قزوين را بايد به يك اعتبار،شهر آب انبارها بدانيم . ساخت و وقف بيش از يكصد بناي ويژه و پر هزينه براي انباشت و مردم نيكو كار قزوين دارد . زمان آبگيري آنها – كه معمولا در چله زمستان صورت مي گرفت – علاوه بر رعايت بهداشت در حد ممكن ، بهره برداران را از مصرف يخ در تابستان بي نياز مي كرد

آب انبار مساجد

كهن ترين آب انبار موجود قزوين در شمال جلو خان مسجد جامع قرار دارد كه به سال 1093 قمري توسط علي خان نامي يكي از اميران شاه سليمان صفوي ساخته شده است . يكي از دو گوشوار طرفين سردر آب انبار از بين رفته و از تزيينات متعارف نيز نشاني نيست . مسقف راه شير به شكل طاق آهنگ با قوس تيزه دار ساخته شده و دو فضا با طاق چهار بخشي در ابتدا و انتها ي آن قرار دارد و سقف مشبكي در وسط كار تهويه را انجام مي دهد . مخزن آبگير كه گنجايش 1800 متر مكعبآب دارد با شيوه دو تويزه آجري و سه گنبد پوشش يافته و پلكاني جداگانه براي لايروبي دارد . قطر ديوارهاي چهار سوي مخزن به 40/2 متر مي رسد .  اتصال به شبكه اگوي شهري ، كتيبه مرمرين به خط نستعليق ممتاز ، راه شير چهل پله اي و كف سازي آجري كه نحوه عايق بندي آن بسيار مهم است از ويژگي هاي اين آب انبار به شمار مي رود .

آب انبار مولا ورديخاني

در قسمت شمالي مسجد و مدرسه ملا ورديخان ، آبگيري است كه به گواهي كتيبه نستعليق ممتاز مرمرين آن در سال1177 بنا شده و به سال 1251 مرمت گشته است . باني اول و دوم آن مولا ورديخان نام داشته است . خان اول معاصر كريم خان زند و خان دوم نواده وي بوده است . تركيب متناسب سنگ و كاشي در تزيين سردر اين آب انبار فوق العاده چشمگير است

اطلاعات میراث فرهنگی

آب انبار سردار ( بزرگ )

اين آب انبار در سال 1227 قمري به وسيله حسين خان و حسن خان سردار در كم آب ترين محله شهر ، ساخته شده و بزرگترين آب انبار تك گنبدي ايران شناخته مي شود . ظرفيت نمادين آبگير و گنبد فيروزه اي كوچكي كه بر فراز گنبد بزرگ آجري واقع شده – و گنبد مسجد سردار را به خاطر مي آورد – از ويژگي هاي ديگر اين بناست . اين آب انبار داراي سردري رفيع با قوس جناغي است كه در طرفين آن دو طاقنما در سه طبقه قرار گرفته و واجد كاربندي و كاشيكاري معقلي است . راه شير داراي 47 پله سنگي و هر پله به ارتفاع متوسط 25 سانتي متر است كه با سه پله سردر جمعا 50 پله دارد و براي دسترسي به آب 5/12 متر بايد به پايين رفت . پوشش راه شير از نوع طاق آهنگ جناغي است و در اين راهرو چهار شير آب در فاصله هاي معين تعبيه گشته كه با كم و زياد شدن آب در مخزن از شيرهاي پايين تر استفاده مي شده است . مخزن آب اين آب انبار داراي طرحي مربع شكل به ابعاد تقريبي 17×17×17متر است و چهار سكنج عظيم براي قرار گرفتن گنبد به روي آن طرح مربع را به هشت ضلعي تبديل مي كنند . مصالح به كار رفته در جرزهاي آب انبار شفته آهك با روكش ساروج و قطر ديوارهاي آن در حدود 3 متر است . گنبد عظيم آب انبار سردار آجري است كه در بالاترين قسمت آن بادگيري قرار گرفته و ارتفاع بلند ترين نقطه آن تا كف آب انبار حدود 5/28 متر است . علاوه بر بادگير مركزي چهار روزن مشبك ديگر جهت تهويه هوا در گنبد كار گذاشته اند . حجم مخزن اين آب انبار 3000متر مكعب  مي باشد

اطلاعات میراث فرهنگی

آب انبار سردار ( كوچك)

آبگير با شكوه ديگري توسط برادران سردار به سال 1229 در شمال مسجد – مدرسه سردار ساخته شده كه از نظر وسعت و ظرافت بسيار چشمگير است . مخزن پلاني مربع به ابعاد تقريبي 20متر دارد كه در مركز اين مربع ستون عظيمي قرار گرفته كه اندازه جرز هر ضلع آن 4 مترمي باشد و بار  چهار تويزه را تحمل مي كند . به اين ترتيب پلان مربع آبگير در سقف به چهار مربع كوچكتر تقسيم شده و هر يك از اين قسمت ها توسط گنبد خفته اي پوشش شده است كه در مركز هر گنبد بادگير يا بخاركش  كوچكي تعبيه شده كه كار تهويه را انجام مي دهد . طاقنماهاي دو طرف سردر ورودي كه با كاشي كاري تزيين شده ، رسمي بندي سردر ، قطر جرزهاي10/3 متري مخزن ، راه آب سي و هشت پله اي ، كتيبه مرمر به نستعليق جلي ، ازاره سنگي پلكان و تزيينات كاشي و آجر تشخص ويژه اي را به اين آب انبار بخشيده است .اين آبگير با گنجايش 3800متر مكعب بزرگترين آب انبار قزوين به شمار مي آيد

اطلاعات میراث فرهنگی

- آب انبار زنانه بازار

اين آبگير توسط مرحوم حاج ملا عبدالوهاب از علماي بنام دوره قاجار قزوين در كنار مسجد سلطاني بنا شده و ورودي آن از مسگر بازار است . راه شير 43 پله اي آن پوششي از طاق آهنگ دارد و فاقد تزيينات است . مخزن كه كنجايش 2350متر مكعب آب را داراست به شكل مستطيل بوده و در وسط آن چهار ستون معظم كار نگهداري سقف را كه از ده گنبد كوتاه تشكيل شده انجام مي دهند . پنج بادگير مرتفع و پلكاني باريك در مخزن براي لايروبي كه به شبستان شمال غربي مسجد راه دارد از ويژگي هاي اين آب انبار محسوب مي شوند

اطلاعات میراث فرهنگی

آب انبار آقا

اين آبگير كه از آثار دوره قاجاري است در خيابان مولوي در نزديكي مسجد آقا  قرار دارد . سردر آب انبار كه مزين به كاشي معقلي و كاربندي است به راه شير سي پله اي آن مي پيوندد. مخزن كه طرح مستطيل نامنظم دارد با ديوار هايي به قطر 20/2 متر از شفته آهك و روكش ساروج بنا شده گنجايش حدود 800 متر مكعب آب را داراست

اطلاعات میراث فرهنگی

آب انبار حاج كاظم 

اين آبگير نيز در انتهاي خيابان تبريز كه يكي ازمحلات كم آب شهر است به وسيله مرحوم حاج كاظم كوزه گر به دستياري حاج اسماعيل در سال 1256 بنا شده و از نظر گنجايش و زيبايي كم نظير است . نماي سردر رفيع و با شكوهي كه طاق آن رسمي بندي شده و دو طاقنما در طرفين دارد به تمامي به كاشي كاري مزين است . در قسمت ورودي راه شير كه چهل پله از سنگ تراشيده دارد چهار سكو در دو طرف با دو فضاي خستگي گير ساخته شده و طاق آهنگ با قوس جناغي آن پوشش داده كه دو كاربندي نيم كار زيبايي خاصي به آن بخشيده است . مخزن آبگير پلاني مستطيلي دارد و با طاق و تويزه پوشش داده شده و قطر ديوارهاي آن به 3 متر مي رسد كه مي تواند بيش از 230 هزار ليتر آب را در خود ذخيره كند . دو بادگير يا هواكش بلند مزين به كاشي و آجر تراش  كه در پايين چهار ضلعي است و سپس به هشت ضلعي تبديل مي شود و دو كتيبه مرمرين به نستعليق ممتاز از برجستگي هاي خاص اين آبگير به شمار مي رو ند

اطلاعات میراث فرهنگی

آب انبار حكيم

حاج ميرزا حكيم از پزشكان قديمي قزوين در سال 1244آبگير بزرگي را در انتهاي بازارچه خيابان سپه روبروي مسجد جامع - بنا كرده كه به نام حكيم مشهور است . سردر زيباي اين آبگير كه داراي رسمي بندي است به راه شيري مي پيوندد كه در فضاي آغازين  آن دو سكوي سنگي در دو سويش قرار دارد و كاربندي سقف آن به زيبايي اش افزوده است . طاق مخزن به صورت آهنگ و آجري است كه بيش از 900 متر مكعب آب را در خود جاي مي دهد . اين آب انبار سي و شش پله دارد و كتيبه سر درآن از كاشي لاجوردي است . همزمان با آب انبار حكيم سقاخانه اي نيز در مقابل آن ساخته شده كه هنوز پابرجاست

اطلاعات میراث فرهنگی

بنا ها و عمارت ها

با اين كه بسياري از بناهاي شكوهمند به جاي مانده از دوران پايتختي قزوين در پنجاه سال اخير قرباني جهالت و راديكاليزم كور تجدد گشت و به ويراني گراييد هنوز مي توان در پس كوچه هاي غربت گرفته به تماشاي شكوه پيشين پرداخت . با هم در شهر روزگاران قدم بزنيم و حرفي از هزاران را واگويه كنيم :

كاخ موزه چهلستون( كلاه فرنگي)

يكي از آثار مهم دوره صفوي در قزوين عمارت چهلستون يا كلاه فرنگي است كه در وسط باغ بزرگي قرار دارد و تنها كوشك باقي مانده از مجموعه كاخ هاي سلطنتي روزگار شاه طهماسب است. بنا ساختماني هشت گوش به مساحت تقريبي 500 متر مربع است كه براساس نقشه يك معمار ترك در دو طبقه ساخته شده و داراي تالارها و اتاق هاي كوچكي در هر طبقه است. نقاشي هاي ديواري طبقه اول نمونه اي از هنر نگارگري مكتب قزوين و داراي شهرت جهاني است. تالار بزرگ طبقه دوم با ارسي هاي پنج چشمه اي در چهار جهت اصلي به محوطه غلام گردش بالا مي پيوندد كه داراي سقف بلندي از خنچه پوش بوده است. از اين بنا هم اكنون به عنوان گنجينه ( موزه ) قزوين استفاده مي شود. گفته اند بناي هشت بهشت اصفهان با گرته برداري از اين اثر ساخته شده است.

اطلاعات میراث فرهنگی

عمارت عالي قاپو

از بين هفت در ورودي به ارگ سلطنتي صفويان ، تنها در اصلي جنوبي كه به خيابان وميدان شاه باز مي شده و “عالي قاپو ” نام داشته به يادگار مانده است . اين  بنا نخست  در دوره شاه طهماسب ساخته  شده و در زمان شاه عباس اول به صورت كنوني تغيير شكل يافته است .بر پيشاني اين سردررفيع كه 17 متر ارتفاع و قوسي تيزه دار دارد  ، كتيبه اي با كاشي معرق به خط ثلث جلي از عليرضا عباسي جلوه گر است كه بر فراز آن پنجره مشبك بزرگي از كاشي قرارگرفته است. بيش از دو گــوشوار بلند در طرفين سردر كه بر بالاي طاق نمايي واقع شده بنا را به ساختمان هاي همجوار پيوند مي داده است. سه رديف طاقنماي كشيده در هر طرف وجود دارد لچكي هاي ايوان داراي كاشي كاري معرق با طرح گره بندي است و داخل ايوان از دو طرف دو سكوي بزرگ با ازاره سنگي خود نمايي مي كند . دو فيلپوش ايوان كه نيم گنبد بر روي آنها قرار گرفته نشان از مقرنس كاري در دوره هاي پيشين دارد كه متاسفانه از بين رفته است .  هشتي بزرگي كه پس از جلو خان سردر، قرار گرفته و داراي پلان هشت نگيني است  به كتيبه اي از نستعليق ممتاز و نقوش سحر انگيز ديواري مزين است . سقف هشتي مرتفع و از كاربندي و كاشي كاري برخوردار مي باشد .    پلكان هاي واقع در هشتي به طبقه بالا كه جايگاه كوفتن نقاره بوده راه مي يابند . اين عمارت با شكوه در ابتداي خيابان ـ نخستين خيابان طراحي شده ايراني ـ قرار گرفته است

اطلاعات میراث فرهنگی

حسينيه اميني ها

قسمتي از يك عمارت گسترده و تو در تو است كه به سال 1275قمري در دو طبقه به وسيله مرحوم محمد رضا اميني ساخته شده است . حسينيه داراي دو حياط شمالي و جنوبي و سه تالار شرقي – غربي است كه به موازات يكديگر قرار دارند و به وسيله پنج دري هاي متحرك مشبك از هم جدا مي شوند . تالار مياني بزرگتر از دو تالار ديگر و به طول 18متر و عرض 5 متر ساخته شده و طول و عرض دو تالار ديگر ، هر يك 5*10 متر است . آميختگي حساب شده و زيباي تزيينات گچ بري ، نقاشي روي چوب و آئينه كاري در سقف ، ديوارها ، طاقچه ها ، رف ها و  ديوار واره هاي چوبي بسيار چشمگير و در حد شاهكار است . دو اتاق شمالي – جنوبي نيز در شرق و غرب تالارها وجود دارد كه از تزيينات كمتري برخوردار است . سردابه ، آشپزخانه ، انبارها و شربت خانه درطبقه زيرين حسينيه واقع شده است.

اطلاعات میراث فرهنگی

عمارت شهرداري

اين بنا همزمان با مجموعه كليساي كانتور،منبع آب و … توسط روسها به منظور بهره برداري اجتماعات هنري( سينما و تئاتر) براي اتباعشان ساخته شده و داراي شش ستون در ايوان جنوبي است كه در حد فاصل ستون ها، پايه هاي سنگي چهارگوشي تعبيه شده كه به جاي گلدان استفاده  مي شود. اين ستونهاي استوانه اي سرستونهايي تزييني به شكل حلزون همراه با گل دارند و حامل سقف بنا هستند. چهار مناره كوتاه آجري به صورت مكعب در بالاي پيشاني ساختماني كه تزييناتي از گچ روكار و آجركاري به سبك گره چيني داراست با طاق تزييني همراه شده است.        در و پنجره  هاي جنوبي، شرقي غربي ساختمان ، قابي تزييني به شكل طاق ياقوس و شيشه هاي رنگي دارند. چند اتاق بزرگ و كوچك و يك سالن تقريبا“ دويست متري با تزيينات گچبري مختصري در سقف از ويژگي هاي ديگر اين عمارت به شمار مي روند.

اطلاعات میراث فرهنگی


دروازه ها

ساختار شهر، قزوين را ازديربازداراي دروازه هاي داخلي و بيروني كرده و از اين جهت در ايران كم نظير بوده است . در نيمه قرن سوم هجري 7 دروازه امكان ورود به شهر را فراهم مي ساخت ، در دوره قاجار 9 دروازه گرداگرد قزوين وجود داشتند كه با حصار پيرامون شهر به يكديگر مي پيوستند وعبارت بودند از :1  – پنبه ريسه  2- راه كوشك   3- شيخ آباد    4- رشت  5- مغلاوك    6- خندقبار   7- شهزاده حسين     8- مصلي     9- تهران . اكنون از ميان آن بناهاي با شكو ه تنها دو دروازه تهران و راه كوشك باقي مانده اند. دروازه تهران بنايي آجري است كه يك سردر اصلي با قوس تيزه دار و ارتفاع و عرض نسبتا زياد دارد و در دو سوي آن درهايي كوتاه تر با طاق آهنگ نيم دايره ساخته اند كه هشت گلدسته بر فراز آنها قرار گرفته است . نماي دروازه از دو طرف داراي تزيينات كاشي كاري بوده ورودي اصلي نيز از كاسه بندي و رسمي بندي نفيسي برخورداراست . دروازه درب كوشك ـ برخلاف دروازه تهران ـ تنها يك نما به سوي خارج شهر دارد كه با طاقنماها ، كاشي كاري و رسمي بندي تزيين شده اند و گذرگاه  دروازه را كه قوسي نيمدايره و كليل دارد در بر گرفته اند . نقش هاي متنوع كاشي كاري و چهار گلدسته توپر از ويژگي هاي ديگر دروازه راه كوشك به شمار مي آيند .   

اطلاعات میراث فرهنگی

پل شاه عباسي

در 35 كيلو متري جاده قزوين – بوئين زهرا  بر روي رودخانه شور ، پلي در مسير كاروان رو قزوين – ساوه – اصفهان ساخته شده كه به شاه عباسي مشهور است . اين پل به طول 52 متر و عرض 70/4 متر داراي سه دهانه است . پايه ها در جهت مخالف جريان آب رودخانه موج شكن هايي به شكل مثلث دارند كه طول هر يك از اضلاع آنها 80/2 متر  مي باشد . پايه هاي جانبي قوس مياني از كف رودخانه تا ارتفاع يك متر با بلوك هاي سنگي و ملاط آهكي ساخته شده و روي   پايه ها به كمك سنگ و ملاط به شكل آب  ُبر در آمده تا از شدت برخورد امواج با پايه پل بكاهد . دهانه هاي پل از جنوب به شمال به ترتيب 20/7، 30/7 و 4 متر عرض دارد كه تمامشان با طاق هاي جناغي پوشش يافته اند و دهانه كوچك تري كه قبلا به عرض 30/1 متر در جنوب پل وجود داشته پس از تعمير به كلي مسدود شده است . سطح گذر پل از وسط به دو سو داراي شيب ملايمي است.

اطلاعات میراث فرهنگی

عمارت هاي ديگر

علاوه بر بناهاي  ياد شده ، عمارت سپهدار ، گراند هتل ، مدرسه اميد ، مدرسه امير كبير ، مدرسه ابراهيميه ، مدرسه دارالشفا ، خانه مستشار ، تا لار حاج رمضان ، خانه زرنگار ، خانه بهشتي ، خانه آرازي ، حسينيه رضوي ، خانه خطيبي ، خانه بهروزي ، خانه ساروخاني در قزوين ، عمارت بانك ملي در تاكستان ، پل انبوه در رودبار شهرستان ، پل ضيا آباد و ... از آثار ديدني ديگر استان به شمار مي روند.

اطلاعات میراث فرهنگی


گرمابه ها

گرمابه هاي بسياري همچون : رضوي ، قجر ، دودر ، سيديان ،ميرزا كريم ، بلور ، راه ري ، داروغه ،آخوند ، پير آسا ،بايندر كوچه ،  قوشه، سعديه،حاج بيگلر و … با معماري و تزيينات متفاوت و ارزشمند از نقاط ديدني شهر قزوين محسوب  مي شوند .

حمام صفا

گرمابه صفا ( حاج محمد رحيم ) با وسعت تقريبي 1100 متر مربع در انتهاي خيابان مولوي يكي از اين آثار زيباست كه بر اساس كتيبه نستعليق سر در ورودي ، در سال 1259 توسط حاجي حسن بن حاجي عبد ا… براي خاندان اميني  بنا شده و داراي دو قسمت جداگانه مردانه و زنانه است .  بخش هاي گونا گون داخل حمام از جمله سربينه ، خلوت ها ، صحن و حوض ها به تمامي از سنگ مرمر صيقلي ساخته شده اند .  چهار سنگابه مرمرين به شكل كشكول و كاسه كه بر روي چهار شير سنگي و در كنار حوض سر بينه قرار دارند ، ستونهاي استوار هشت گانه سنگي كه گنبد هاي سربينه و گرمخانه را نگه داشته اند ، ازاره ها و حوضچه هاي مرمر امتياز خاصي به اين گرمابه داده اند . پوشش تمامي قسمت هاي گرمابه از كاربندي هاي استادانه و زيبايي برخوردارند و تنوع در فضاهاي حمام از معماري والا و طراحي و نقشه بسيار حساب شده اي حكايت مي كنند .

اطلاعات میراث فرهنگی

حمام قجر 

اين گرمابه كه داراي قسمت مستقل مردانه و زنانه است در خيابان عبيد زاكاني  – كنار بازارچه و مسجد آقا كبير – قرار دارد و قديمي ترين حمام موجود قزوين به شمار مي آيد كه در سال 1057 قمري به دستور شاه عباس دوم صفوي توسط امير گونه خان از سرداران و امراي وي ساخته شده است . در اصلي گرمابه رو به جنوب باز مي شود و با راه پله مارپيچي به سر بينه منتهي مي گردد. در ديگري نيز از جانب غربي به حمام راه داشته كه احتمالا مخصوص بانوان بوده است.  بينه كه طرحي مستطيل شكل دارد و از دو طاق جناغي در شرق و غرب آن تشكيل شده ، توسط راهرويي كه داراي طاق جناغي بسيار باريك است به گرمخانه راه مي يابد . گرمخانه مردانه و زنانه به شكل چليپاست و اطاقك هايي براي شستشو در شرق و غرب آن تعبيه شده است . پوشش بنا گنبدي است و در هر گنبد جامخانه اي عمل نورگيري را انجام مي دهد . ازاره گرمخانه ها تا ارتفاع یک و نیم متر كاشي كاري شده و رسمي بندي و يزدي بندي سقف ها به تزئين آن افزوده است. سنگ هاي بزرگ و يك تكه اي كه سكوها را فرش كرده اند از ويژگي هاي اين بنا محسوب مي شوند . اين اثر تاريخي پس از مرمت و بازسازي به عنوان موزه مردم شناسي استفاده مي گردد.

اطلاعات میراث فرهنگی


مساجد و مدارس

حضور گسترده مرابطين و زاهدان سده نخست هجري در قزوين و رونق مكاتب حديث ، فقه و فلسفه در آن به شكل گيري مساجد و مدارس مختلف انجاميده كه با چند نمونه برجسته آشنا مي شويم :

مسجد جامع عتيق

اين مسجد يكي از كهن ترين و كم نظيرترين مساجد ايران به شمار مي رود كه شيوه هاي معماري و هنر ادوار مختلف را  مي توان در آن به تماشا نشست.   مقصوره كهن يا طاق هاروني قديمي ترين بخش از بناي جامع عتيق قزوين است كه به دهليز ورودي شرقي آن متصّل بوده و توسط هارون الرشيد در سال 192 هجري قمري بنا شده است. مي گويند شالوده مسجد را بربنيان آتشكده اي نهاده اند . در چهار جهت حياط آن كه افزون بر چهار هزار متر مربع است چهار ايوان رفيع قراردارد كه دردو سوي هر يك رواقي طولاني ساخته اند. گنبد آجري دوپوش و شبستان جنوبي مسجد به وسيله امير خمارتاش عمادي در سالهاي 500 تا 509 هجري بنا شده و داراي پنج كتيبه نفيس گچبري شده به خطوط ثلث، نسخ و كوفي است كه از شاهكارهاي هنر ايراني محسوب مي شود و عليرغم حمله خانمانسوز مغول و وارد شدن آسيب هاي جدي به جامع عتيق قزوين همچنان استوار و پرشكوه باقي مانده است. در روزگار شاه طهماسب ايوان شمالي و مناره هاي كاشي كاري شده نفيس مسجد ساخته شده و ايوان جنوبي در زمان شاه عباس دوم به مدخل مقصوره خمارتاشي ملحق ، ايوان غربي نيز به دستور شاه سليمان صفوي بناگشته است. از ويژگي هاي ممتاز اين مسجد علاوه بر داشتن هشت شبستان بزرگ در چهار طرف حياط، يك شبستان زيرزميني در ضلع جنوب غربي مسجد است كه بناي آن توسط سعدالسلطنه در روزگار قاجار پايان يافته است.

اطلاعات میراث فرهنگی

مسجد حيدريه

اين مسجد را هم بايد از مساجد بسيار قديمي دانست كه پس از زلزله سال 513 توسط امير خمارتاش تجديد بنا شده است. رافعي و مستوفي آن را “ جامع اصحاب ابوحنيفه ” خوانده اند و قدمت بناي نخستينش به قرن دوم هجري مي رسد. گفته مي شود پيش از اسلام نيز آتشگاه بوده است. در ديوار جنوبي مسجد محرابي واقع است كه از نظر طرح و نوع كار يكي از بهترين نمونه هاي محراب هاي دوره سلجوقي به شمار مي رود. در داخل محراب آياتي از قرآن كريم، با گچبري زيبايي در زمينه اي لاجوردي نوشته شده و در اطراف محراب و داخل باندها شش كتيبه به خطوط كوفي و نسخ وجود دارد. كتيبه هاي كوفي گلدار، كوفي گل و برگ دار و كوفي پيچيده اين قسمت ها از نظرفرم و حالت ، جلوه گر يك دنيا زيبايي است. جبهه محراب نسبتا“ سالم ولي از نيم آن تا سطح زمين به واسطه رطوبت ريخته است. تركيب متناسب آجر تراش و گچ، محراب نفيس و باشكوه، دارا بودن هشت طاق نما و كتيبه هاي مسحور كننده نسخ و كوفي تزئيني از گچ ، ويژگي خاصي به مسجد بخشيده و آن را همواره به عنوان يكي از شاهكارهاي هنر دوره سلجوقي مطرح ساخته است. اين مسجد در محله بلاغي قرار دارد .

اطلاعات میراث فرهنگی

مسجد سنجيده

يكي از مساجد كهن شهر است كه در محله درب ري به جاي آتشكده اي در همان محل بنا شده و تاريخ دقيق ساخت آن معلوم نيست. ولي با  قراين موجود بايد آن را از آثار دوره سلجوقي دانست . با اين كه مدرسه پيوسته به مسجد كاملا“ از بين رفته و بخش زيادي از كتيبه هاي داخل آن فرو ريخته، هنوز از استحكام و شكوه خاصي نشان دارد. مزار موجود در كهن ترين بناي مسجد كه در سردابي قرار گرفته  ناشناخته مانده و انتساب آن به حسن صباح پذيرفته نيست.

مسجد پنجه علي

از مساجد قديمي قزوين است كه در دوره صفويه به عنوان عبادتگاه اهل حرم شناخته شده، به وسيله نقبي به داخل ارگ سلطنتي راه داشته است. سنگ صيقلي مرمري كه پنجه اي بزرگ بر آن نقش بسته و بر پيشاني محراب نصب شده بود علت انتساب مسجد به اين نام را آشكار مي ساخت. ستون هاي مرمرين، طاقهاي استوار آجري و محراب كاشي كه به خط ثلثي نفيس آراسته است از ويژگي هاي اين مسجد به شمار مي رود.

مسجد النبي (سلطاني)

يكي از بزرگترين و با شكوه ترين مساجد ايران است كه با 14000 متر مربع مساحت از نظر گستردگي صحن و شبستان ها، شيوه معماري و استواري بنا در قزوين و ايران منحصر به فرد به شمار مي رود. براساس كتيبه ها و منابع معتبر، بنيان مسجد را بايد به وسيله فتحعلي شاه قاجار بدانيم هر چند بعضي صفوي بودن اساس مسجد را مطرح كرده اند . سه در ورودي شمالي، غربي و شرقي با سردرهاي رفيع و شكوهمند كه با كاشي هاي لاجوردي و خطوط ممتاز نستعليق و ثلث آراسته اند به حياط وسيعي باز مي شوند كه به شكل مربع مستطيل و از شمال به جنوب گسترده است و حوض سنگي بزرگي در ميانه آن، ايوان هاي بلند شمالي و جنوبي را با آسمان مينايي انعكاس مي دهد. چهار ايوان كه با دو گوشواره در هر طرف به رواق هاي هشتگانه مسجد مي پيوندند و تزيينات كاشي و كتيبه هاي نفيس را بر پيشاني خود دارند، جلوه اي خاص به مسجد بخشيده اند. هر يك از رواق هاي شمالي و جنوبي داراي چهار طاقنماو رواق هاي شرقي و غربي داراي نه طاقنما هستند كه هر شبستان 28 طاق كوچك دارد كه وسعت هر كدام 16 متر مربع است و به فاصله شش متر از همديگر، روي 18 ستون استوار   شده اند. حجم هر يك از ستون ها 25/2 متر است. برفراز مقصوره جنوبي، گنبد بزرگ و زيبايي به قطر دهانه 15 متر قرار دارد. اين گنبد به صورت دو  پوسته پيوسته ساخته شده و ارتفاع تيزه داخلي آن تا كف بنا 83/20 و ارتفاع راس خارجي آن تا كف حدود 25/23 متر است. ضخامت بدنه گنبد در پاكار نيز حدود 70/1 متر، سطح خارجي آن با كاشي پوشيده شده و داراي طرح هاي هندسي و خطي است. پيش از اين در طرفين گنبد، مناره رفيعي قرارداشته كه مادام ديولافوا به آنها اشاره كرده است.      سردر شمالي مسجد بسيار مجلل و رفيع است و سرتاسرآن با كاشي هاي مينايي و اسلوب بديعي تزيين گرديده و داراي كتيبه اي از كاشي لاجوردي به خط نستعليق ممتاز به تاريخ 1202 هـ . ق است و به ايواني مي پيوندد كه سطح زمين آن به شكل كثير الاضلاع مخمس به مساحت 82 متر بنا شده و بربالاي آن ماذنه بزرگي ساخته اند. اين مسجد نيز همانند مسجد جامع داراي شبستاني زيرزميني است كه اينك به عنوان كتابخانه نبويه از آن استفاده مي شود.

اطلاعات میراث فرهنگی

مساجد ديگر

درگوشه گوشه دارالمومنين قزوين مسجدهاي قديمي بسياري وجود دارند كه هر يك نشانه اي گويا از هنر عشق و ايمان و ميعاد گاه مردم دين باور قزوين هستند كه به نام برخي از آنها اشاره مي شود: مسجد سوخته چنار( كه آرامگاه داودبن سليمان غازي از ياران امام رضا (ع) را در خود جاي داده است)، مسجد آقاميرعبدالصمد، مسجد آقا معصوم، مسجد شهيد( كه محراب شبستان زيرين آن محل ضربت خوردن شهيد ثالث (آیت الله برغانی)است، مسجد خواجه شهدا، مسجد سبز، مسجد محمديه ، مسجدلله (لعل)، مسجد راه چمن، مسجد احمديه، مسجد مقبره ـ كه همگي  در شهر قزوين  واقع شده اند ـ ، مسجد جامع سيردان در تارم  و …

مسجد مدرسه پيغمبريه

در قسمت شمالي بقعه پيغمبريه ، مسجد و مدرسه كوچكي قرار دارد كه بر اساس كتيبه موجود توسط   “ سارو تقي “وزير شاه عباس دوم در سال 1054هجري بنا شده است . 11 حجره كه 6 باب آن داراي ايوانچه است در سه ضلع مدرسه واقع شده و با پلكاني از سمت غربي به خيابان راه مي يابند. مدرس اين مدرسه در جوار مسجد – در ضلع جنوبي - بنا شده است . فضاي مدرس به شكل مستطيل و فضاي مسجد به صورت مربعي در ابعاد حدود 7 متر است كه حكم گنبد خانه نيز دارد و با يكديگر مجموعه يكپارچه اي را ايجاد كرده اند . كتيبه سنگي ديگري نيز حكايت از آن دارد كه شخص به نام   “ ملاوردي بيك“ در سال 1150هجري به تعمير اين مجموعه همت گماشته است .

مسجد مدرسه ملاورديخاني

با آنكه موسس مدرسه ملا ورديخاني بيش از يكصد سال پس از بناي مسجد به ساخت آن پرداخته و بنيانگذار مسجد  “ حاجي ساروخان “ است ، ولي سالهاست مسجد و مدرسه را به نام مولاورديخاني مي شناسند . سال بناي مسجد 1069 و به روزگار شاه عباس دوم است كه با پلي بر روي رودخانه بازار – خيابان مولوي كنوني – دريك زمان ساخته شده و در كنار كاروانسرايي قرار داشته است . مرحوم مولاورديخان كه از نوادگان حاجي ساروخان و معاصر كريم خان زند بوده ، مدرسه سه طبقه اي را در جنوب مسجد به سال 1177 تاسيس كرده كه پس از مدتي دچار تخريب شده و درسال 1250 مولا ورديخان دوم –كه نوه خان اول است – موفق به بازسازي آن گشته است. مسجد داراي شبستان زيرين و آب انباري است كه كتيبه سردر آن اثر هنرمند بزرگ قزويني ملك محمد و از حجاري استادانه برخوردار است.

اطلاعات میراث فرهنگی

مسجد مدرسه صالحيه

مسجد – مدرسه صالحيه را بايد بزرگترين مركز علمي ايران در قرن سيـزدهم هجري دانست كه توسط مرحوم ملا حاج صالح برغاني ، برادرشهيد ثالث و صاحب كتاب ها وتاليفات فراوان در علوم اسلامي به سال 1262 قمري بنيانگذاري شده است . مدرسه صالحيه در سه طبقه و با گنجايش بيش از هفتصد دانشجو در روزگار خود شهرت بسيار داشته و بزرگان بسياري همچون سيدجمال الدين اسد آبادي در آن به تحصيل پرداخته اند . مسجد كه در قسمت شمالي مدرسه قرار دارد ، داراي سه در شمالي ، جنوبي وغربي است كه در جنوبي آن به هشتي بزرگي باز مي شود كه با مدرسه مشترك است . وسعت مسجد و    ستون هاي انبوه و استوار آن از رونق فروان در ايام پيشين حكايت دارد . 

مسجد مدرسه شيخ الا سلام

اين مدرسه كه در سده هاي پيش و به وسيله يكي از اميران تركمان قزوين تاسيس شده ، در دوره قاجار طي دو نوبت مورد مرمت و بازسازي قرار گرفته كه تجديد بناي آن در 1321قمري توسط مرحوم ميرزا مسعود شيخ الاسلام به افزايش مسجد و دو حياط خلوت پيوسته به هشتي ورودي مدرسه انجاميده است. حياط مدرسه كه به جلو خان وسيع و هشتي ورودي  در جانب غربي راه مي يابد شكل هشت ضلعي نگيني دارد كه سي و سه حجره گردا گرد آن قرار گرفته اند . غير از حجره هاي ضلع شمالي تمامي حجره ها داراي ايوانچه مزين به رسمي بندي و كاشي كاري هستند . مدرس نسبتا بزرگ مدرسه در جانب شرقي واقع شده و دو ستون استوار و بلند در جلو ي ايوان آن بر آورده اند .بناي مسجد  و مدرسه از آجر است و تزييناتي از كاشي و آجر لعابدار دارد . شبستان مسجد مسعوديه كه در جنوب غربي مدرسه واقع است پوششي از طاق و تويزه دارد و با 14 ستون سنگي از زير بنايي خاصي برخوردار  مي باشد .

اطلاعات میراث فرهنگی

مسجد مدرسه سردار

زيباترين مدرسه قزوين در روزگار قاجار توسط دو برادر كه داراي منصب سرداري بوده و درجنگ هاي ايران و روس به شجاعت و لياقت شهرت داشتند ساخته شد . حسين خان و حسن خان سردار در سال 1231قمري با احداث اين مجموعه شاهكاري از معماري و هنر قاجاري را به وجود آورده اند . مدرسه در دو طبقه ، با ازاره سنگي و آجر تراش كه با تزيينات كاشي همراه است ساخته شده و داراي 32 حجره است  . حجره ها در دو سوي دو گوشوار كه متصل به ايوان هاي كوچكي است بنا شده و در جلو هر حجره سكويي قرار دارد . نماي تمامي ديوارها در طبقه همكف با كاشي تزيين شده و تكرار نام محمد با خط هندسي جلوه اي خاص به آن بخشيده است . نماي طبقه دوم از طاقنماهايي با قوس صفوي تشكيل شده و لچكي هاي آن به    كاشي هاي مينايي مزين گشته است . كتيبه اي به نستعليق ممتاز از تركيب بند محتشم كاشاني چهار سوي زير رخبام را زينت داده و كتيبه اي مرمرين در سردر كاشيكاري شده مدرسه به زيبايي آن افزوده است . مهتابي بزرگي در جنوب مدرسه گسترده است كه به مسجد سردار مي پيوندد. مسجد داراي سه طاق بزرگ آجري است كه گنبد فيروزه اي كوچكي بر فراز آن قرار دارد . پنجره چوبي مشبك بسيار بزرگي كه حاصل هنر گره چيني است  طاقنماي جنوبي مدرسه را پوشانده و درِ ورودي به مسجد از مدرسه در دل آن تعبيه شده است .

اطلاعات میراث فرهنگی

مدرسه التفاتيه

اين مدرسه كه يكي از كهن ترين مدارس موجود  قزوين است در دوره ايلخاني توسط خواجه التفات بنا شده و داراي طرحي دو ايواني و يك طبقه است . سر در ورودي مدرسه كه با احداث خيابان تخريب شده در جانب جنوبي قرار دارد و كتيبه بسيار نفيس آن هم اينك در بخش دوره اسلامي موزه ايران باستان نگهداري مي شود . حياط مدرسه به صورت مستطيل است كه در چهار كنج آن ايوانچه ساخته و به شكل هشت ضلعي نگيني در آورده اند و 26 حجره و يك مدرس در دور تا دور آن قرار گرفته كه همه حجره ها با ايوانچه اي به حياط راه مي يابند. پوشش همه حجره ها از نوع طاق آهنگ با قوس  تيزه دار است . از ويژگي هاي مدرسه التفاتيه آب انباري در وسط حياط است كه گنجايش 90000 ليتر آب را دارا است .

اطلاعات میراث فرهنگی

زيارتگاه ها

عشق و محبت ايرانيان به خاندان پيامبر و رويارويي مستمر با غاصبان اموي كشور ما را به پناهگاه امن علويان مبدل ساخت . مردم سرزمين قزوين از نخستين روزهاي پذيرش اسلام گرايش خود را به خانواده پيامبر آشكار كرده عليرغم دشواري هاي فراوان بر اعتقادات خويش پافشاري نمودند . شهادت اسلم ديلمي قزويني در فاجعه كربلا كه جان خود را در دفاع از سيد الشهدا فدا كرد نمونه اي از اين مدعاست . قيام قزوينيان عليه سب و دشنام علي ( ع ) توسط بني اميه در مسجدي كه به فرمان خالدبن عبدا... قسري به فرمان محمد بن حجاج ثقفي زبان به لعن علي گشوده بود و قتل وي شاهد ديگري از عشق خالصانه مردم قزوين به خاندان پيامبر است .       احترام به فرزند زادگان علي ، سادات و علويان در بين اهالي قزوين چنان بود كه اين سرزمين را نقطه امن و پايگاهي اطمينان بخش براي خويش به شمار مي آوردند و گاه نهضت هاي انقلاب گرانه خود را در آن سامان مي دادند . گزارش امام رافعي و مستوفي از سفر مخفيانه امام رضا ( ع ) به قزوين پيش از مهاجرت به خراسان و ظهور كوكبي علوي در قزوين طي سال هاي 251 تا 253 ه . ق نمونه اي از اين دست است . گستره قزوين همواره پذيراي اولاد علي ( ع ) بوده و عده اي از آنان در جاي جاي آن خفته اند .

امامزاده حسين(ع)

بقعه متبرك شاهزاده حسين فرزند بلافصل امام رضا (ع) – متوفاي 201 هـ . ق – از قرن سوم به بعد همواره زيارتگاه مردم بوده و از همان روزگار تاكنون آرامگاه بسياري از دانشمندان، سخنوران و بزرگان شهر است. گزارش عبد الجليل قزويني در قرن ششم گوياي احترام فوق العاده اي است كه اهالي شهر به اين آرامگاه داشته اند .  اهل قزوين –شيعه و سني – به تقرب به زيارت ابوعبدا... الحسين بن رضا مي روند بناي شكوهمند آن در حمله مغول و كشمكش هاي دوره صفوي آسيب كلي ديده و بازسازي شده و به جز ضريح نفيس چوبي كه از شاهكارهاي بي نظير منبت كاري و گره چيني مجوف محسوب مي شود و از سال 806 هجري باقي مانده، بقيه بنا از آثار صفوي  ( شاه طهماسب و شاه صفي ) و قاجار ( ناصرالدين شاه ) است.     صحن امامزاده داراي دو در ورودي اصلي شمالي و جنوبي و دو در فرعي شرقي و غربي است. آستانه سردر شمالي توسط سعدالسلطنه – فرماندار قزوين در زمان ناصرالدين شاه – بازسازي شده و نقوش هندسي، تزيينات كاشي هشتي زيباي ورودي، درهاي بلند وشش مناره كوچك بر فراز آن، تشخص ويژه اي به بنا بخشيده است. صحن بزرگ امامزاده كه با 52 ايوانچه گرداگرد بقعه را فراگرفته نمونه اعلاي هنر كاشيكاري و معماري دوره قاجار است.     در جهات چهارگانه حرم، چهار در قرار دارد كه درهاي شرقي و غربي فاقد تزيينات چشمگير ، درِ جنوبي خاتم كاري و درِ شمالي از آثار دوره شاه طهماسب صفوي است كه با منبت كاري زيبايي تزيين شده و كتيبه اي به تاريخ 967 هـ . ق دارد.عمارت بقعه كه در وسط صحن قرارگرفته ، شش گوشه و مزيّن به آئينه كاري با طرح جقّه بتّه و  قابسازي هايي بيضوي از گچبري و كاشي كاري نفيس است. دو نگاره ديواري از نقاشان قاجاري در حرم مطهر و كتيبه هايي از خوشنويسان آن دوره در چهار رواق كوچك پيرامون حرم خودنمايي مي كند. سقاخانه هشت ضلعي نسبتا“ بزرگي نيز در روبروي بقعه قرار دارد كه بر شكوه بنا افزوده است. طرح خاص سر در ايوان اصلي و نوع كيفيت تزيينات و فضاهاي داخلي ـ  بخصوص   سقف ـ رسمي بندي فضاي داخلي گنبد خانه و تزيينات گچبري همراه با آيينه كاري آن، ارتفاع گرفتن پوش بالايي گنبد با تزيينات كاشي به منظور تظاهر بيشتر بنا از فاصله هاي دور، نفاست درها و ضريح و …. از ويژگي هاي مهم بقعه شاهزاده حسين (ع) به شمار مي رود.

اطلاعات میراث فرهنگی

چهار انبیاء پيغمبريه

در سمت غربي باغ فرهنگي چهلستون، بقعه اي است كه در جوار مدرسه و مسجدي از دوره صفوي قرار دارد و عالمان ديني و مردم، آنجا را آرامگاه چهارتن از پيامبران بني اسرائيل به نام هاي : سهولي، سلام، القيا و سلوم مي دانند و به “ چهار انبياء ” مي خوانند. گفته مي شود آنان پيامبراني هستند كه مژده ميلاد مسيح را از اورشليم به سوي شرق آورده اند .  از اسناد مـوقــو‌فات صفويه برمي آيد كه اين مكان در پايان قرن يازدهم هجري زيارتگاهي مورد احترام بوده و باغ هــايي را بر آن وقـف كـرده اند. بناي فعلي پيغمبريه از آثار ميرزا مسعود شيخ الاسلام است. در جلوي بقعه يك مهتابي قراردارد كه بر روي چهارستون و جرز قرار گرفته، پشت آن رواقي است كه به حرم مي پيوندد. حرم در چهار جهت داراي چهار شاه نشين است و طرح آن در داخل به صورت بيست ضلعي است. در چهار جانب حرم چهار قوس بلند برپا گرديده كه به كمك  فيلپوش ها، طاق حرم را نگاه داشته اند. از جايي كه قوس ها آغاز شده، دور تا دور حرم  كتيبه اي گچ بري شده از سوره جمعه با رنگ طلايي روي زمينه لاجوردي به خط نسخ توسط مرحوم شيخ علي سكاكي نوشته شده كه از جمله آثار هنري بقعه به شمار مي رود. علاوه بر چهار پيامبر نامبرده، مقبره امامزاده صالح بن حسن مجتبي (ع) را نيز در همين مكان  مي دانند.

اطلاعات میراث فرهنگی

امامزاده اسماعيل

اين امامزاده از فرزندان امام صادق (ع) و بقعه آن از جمله بناهايي است كه در دوره قاجار تجديد ساختمان شده و از زيارتگاه هاي معتبر قزوين به شمار مي رود. دو حياط و ايوان در شمال و جنوب و يك ايوانچه شرقي حرم مطهر و پنج رواق كوچك در پيرامون آن مجموعه بنا را تشكيل مي دهد. گچ بري و آئينه كاري حرم با نقش هايي از گل و گياه و كاشي هاي ابرو باد از جمله تزيينات بقعه است. اين زيارتگاه در جنوب غربي سر در عالي قاپو – اول خيابان كوروش – قرار دارد .

اطلاعات میراث فرهنگی

آمنه خاتون

بناي اين امامزاده از آثار دوره صفوي و عبارت از كثير الاضلاعي هشت ضلعي است كه در هريك از اضلاع هشت گانه آن طاقنمايي با قوس كليل كار شده است. پوشش حرم به كمك كاربندي هاي واقع در بين قوس هاي هشت گانه صورت گرفته و سقف گنبد به گونه ستاره هشت پر درآمده است. بقعه مزبور از خارج داراي طرح مدوّر است كه بخشي از آن در ميان دو تالار مستطيل شكل الحاقي محصور شده است. قسمت بالاي بقعه كه از دو تالار فوق مرتفع تر است طرح استوانه اي بنا را به خوبي نشان مي دهد. تزئينات اين قسمت در پايين توسط آجرهاي لعابي با طرح هندسي و در بالاي آن دوره اي با كاشي هفت رنگ و نقش گياهي صورت گرفته است.

اطلاعات میراث فرهنگی

زبيده خاتون

درجانب شرقي محله خيابان و ابتداي بايندركوچه زيارتگاهي است كه به زبيده خاتون شهرت دارد. بناي بقعه در جانب شرقي صحن و بناي مسجد آن در قسمت شمالي قرار دارد. حرم امامزاده چهار گوشه اي است كه به كمك فيلپوش هايي كه از كف آغاز شده پوشش يافته است. نماي مسجد از جانب صحن از زيبايي خاصي برخوردار است و از سر طاقنما با قوس نعل اسبي و ارسي هاي چوبي تشكيل شده است. لچكي ها داراي تزيينات معقلي است.در اين لچكي ها آجرهاي سفالي دايره شكلي با نقش ستاره كار شده است. روي جرزهاي دو طرف طاقنماها نيز آجرهاي نقش برجسته با طرح ترنج لوزي شكل به چشم مي خورد. شبستان مسجد در وسط داراي سه ستون حجيم و استوار آجري است.

اطلاعات میراث فرهنگی

امامزاده اباذر

در 15 كيلومتري شمال شرقي قزوين و بر فراز بلندي گسترده اي كه بر دره هاي كوهپايه و دشت مشرف است بناي كوچك و زيبايي قرار دارد كه به امامزاده اباذر معروف و از دير باز مهم تلقي شده است . " حمد ا... مستوفي – مورخ بزرگ قرن هفتم درباره آن آورده است : "... و گورهاي متبركه است نزديك دربند آشنستان و آن مزار را هيبتي تمام است ." بقعه اصلي و كهن – كه اينك در ميان شبستان ها  و رواق ها ي الحاقي واقع شده – يك چهار ضلعي به طول 30/4 متر است كه از جانب شرقي با دريچه اي سنگي به خارج راه مي يابد . اين دريچه قوسي جناغي دارد و كتيبه اي در دور تا دور آن نگاشته شده كه داراي تاريخ جمادي الاخر640 قمري است و دو رديف كاشي با طرح اسليمي و گل و بوته آن را قاب كرده است .       به جز ضريح امامزاده در گوشه شمال شرقي بقعه ، سنگ قبر مكعب مستطيلي با نقوش و خطوط برجسته قرار دارد و متعلق به صدر الدين احمد خالدي – ملقب به صدر جهان ، وزير غازان خان و از خاندان خالديان قزوين – است كه پنجره سنگي مشبكي بر بالاي آن نهاده اند.اين پنجره سنگي به ستاره هاي پنج ، شش و هشت پر و كتيبه اي به خطوط كوفي آراسته است . كاشي كاري زيبا و كتيبه هاي مختلف سنگي از قرون هفتم تا سيزدهم هجري را بايد به ويژگي هاي ديگر اين بنا افزود .  

اطلاعات میراث فرهنگی

امامزاده عبد ا... و فضل ا...  فارسجين :

بر سر راه قزوين – ابهر و در كنار شهرك فارسجين بناي آجري زيبايي از قرن ششم هجري باقي مانده كه به امامزاده عبد ا... معروف است . سردر بلندي كه در جلوي ايوان 5/7 متري جنوب بقعه قرار دارد زائرين را به سوي حرم دعوت مي كند . قسمت اصلي بنا عبارت از يك هشت ضلعي است كه اضلاع جنوبي آن به خاطر الحاق ايوان و سر در به آن تا انــدازه اي متفاوت از ضلع هاي ديگر مي نمايد . بر روي اين هشت ضلعي قسمت گردني گنبد با ارتفاع 3 متر و محيط 45/18 متر ساخته شده و گنبدي مخروطي با ارتفاع 5/7 متر بر فراز آن برپا گشته است . در قسمت بالاي استوانه قطار بندي تزييني جالبي به كمك نوعي ملاط گچ به صورت مقرنس هاي هم شكل كه 60 سانتي متر ارتفاع دارد صورت پذيرفته و جلوه خاصي به گنبد بخشيده است . دو كلمه ا... و علي  كه به خط بنايي و با آجر هاي لعابدار فيروزه اي بر روي گنبد نگاشته شده آن را از آثار مشابه متمايز كرده است . در نزديكي اين بنا ، امامزاده ديگري به نام فضل ا... وجود دارد كه از معماري كاملا متفاوتي با تمامي بنا هاي موجود در منطقه برخوردار است . تركيب مصالح از خشت و گل ، آجر با سنگ قلوه و لاشه ، گچ كوبيده و ماسه و گنبدي عرقچيني كه با خيز زياد ساخته شده و قبه آجري خاصي بر فراز آن است از ويژگي هاي بناي امامزاده فضل ا... به شمار مي روند .

اطلاعات میراث فرهنگی

امامزاده ولي ضيا آباد 

در شهر ضيا آباد ـ 50 كيلو متري جنوب غربي قزوين ـ بر روي صفه طبيعي نسبتا كوتاهي بناي امامزاده ولي قرار دارد كه او را از احفاد امام موسي كاظم ( ع) مي دانند . ازاره بنا –كه طرحي مربع شكل با ابعاد تقريبي  90/5 متر دارد – با قطعه سنگ هاي قهوه اي در دو رديف تا ارتفاع 10/1 مترساخته شده و بقيه را با آجر هاي ساده بالا برده در سه ديواره بيروني آن طاقنما هايي به وجود آورده اند .    

اطلاعات میراث فرهنگی

امامزاده كمال ضيا آباد

بناي تمام آجري امامزاده كمال در كنار شهر ضياآباد قرار گرفته وداراي پلاني شش ضلعي است كه طول هر ضلع آن به حدود چهار متر مي رسد و از بيرون طاقنماهايي با قوس پنج و هشت دارد كه يك در ميان وسط آنها نور گيري تعبيه شده است . بر روي طرح شش ضلعي بدنه ، گردني به شكل استوانه اي با ارتفاع 40/1 متر بر پا شده و پس از آن با ظرافت خاصي يك قطار بندي آجري دندانه دندانه به وجود آمده و سپس گنبد آجري رك خوش تناسبي بر فراز آن ساخته اند . بر اساس كتيبه سنگي امامزاده اين بنا در سال 861 قمري احداث شده است .

اطلاعات میراث فرهنگی

امامزاده علي شكر ناب 

در 30 كيلومتري شمال شرق قزوين و در كنار گورستان قديمي روستاي شكر ناب – كه اينك از توابع شهرستان آبيك به شمار  مي رود – بناي امامزاده اي قرار دارد كه از آثار قرن هشتم و نهم هجري است . گزارش مورخ بزرگ حمد ا... مستوفي در سال   730 ه . ق درباره آن چنين است . " ... مشهدي پيدا شده كه از فرزندان علي كرم الله وجهه يكي آنجا مدفون است . نامش علي بن عون بن مرتضي عليه السلام و آن مزار را هيبتي عظيم است        حرم طرحي هشت ضلعي دارد كه طول هر ضلع آن 80/2متر است . در نماي خارجي بنا روي جرزهاي هشت گانه طاقنماهايي قابسازي شده و در زير تيزه قوس هاي بالا طاقنما ها يك طرح هندسي تزييني به صورت قطار بندي دندانه دندانه به وجود آمده است . از روي اين قطار بندي كم عرض ، ديوارهايي به ارتفاع هشتاد سانتي متر بالا رفته و از آنجا به نرمي به طرف داخل شكسته شده در نتيجه گنبد هرمي هشت ضلعي را شكل داده است .        در دوره هاي بـعد يك شبــستان هشت ضلعي كه جلو خاني سر پوشيده دارد و پوشش آن به وسيله سه گنبد يك كتيبه سنگي مورخ 884 از ويژگي هاي ديگر اين بنا محسوب مي شود .

اطلاعات میراث فرهنگی

زيارتگاه هفت صندوق

در 35 كيلو متري غرب تاكستان به دنبال عبور از روستاهاي حسين آباد دودانگه و جرندق به روستاي هفت صندوق مي رسيم كه با بناي زيباي زيارتگاهي جلوه گري مي كند . ممكن است اين محل همان جايي باشد كه حمد ا... مستوفي در باره اش گفته است : مشهدي است به جرندق و در آنجا گور بعضي از صحابه است نامگذاري هفت صندوق نيز اين گمان را افزايش مي دهد.       پلان بناي زيارتگاه به شكل مربع است كه ايوان و در ورودي در قسمت جنوبي آن قرار دارد . ديواره شرقي و غربي داراي چهار طاقنماي كم عمق به ارتفاع 7 متر است كه از تزيينات اندك آجري برخوردار مي باشد . نماي شمالي سه طاقنما با قوس جناغي دارد و ايوان جنوبي عبارت از يك طاقنماي رفيع با قوس جناغي است كه طاقچه هاي دو طبقه اي آن را قاب كرده اند . سقف ايوان داراي تزيينات رسمي بندي و سقف يك كاسه است و با دو ورودي به طاق هاي طرفين مي پيوندد . پا طاق ها يك طاقنماي ورودي هستند كه طاقنماي كوچك تري بر بالاي آن ها ساخته شده و از پلكاني مارپيچ به اتاق هاي كوچكي به ابعاد 5/1*3 متر راه مي يابند كه با سقف خنچه پوش تزيين شده و چهار طاقچه ساده با قوس هلالي به ابعاد50*50 سانتي متر دارند. قسمت اصلي بقعه چهار گوشي به طول 7متر در هر ضلع است كه به شكل چهار طاقنماي جناغي بالا آمده و با مقرنس هاي ساده اي طرح چهار ضلعي بنا را براي اجراي گنبد آماده كرده اند . گنبد زيارتگاه دو پوش است كه از خارج به صورت پيازي و از داخل مدور مي باشد. بناي فعلي را بايد از آثار دوره قاجاري به شمار آورد .

اطلاعات میراث فرهنگی

امامزاده هاي ديگر

بقاع ديگري نيز همچون: سلطان سيد محمد، امامزاده علي و حليمه خاتون در شهر قزوين ، امامزاده علي اصغردر زر آباد الموت ، امامزاده محمد طاهر در آوج ، امامزاده زرلان در نرجه ، امامزاده صالح و سليمان در نهاوند ، امامزاده قاسم در تارم ، بقعه سبز پوشان و دانيال پيغمبر در زياران ، امامزاده نجم الدين در قاقازان و ... واقع شده اند كه هر يك با بناهاي تاريخي و زيبا، زيارتگاه معتقدان و دوستداران اهل بيت عصمت و طهارت (ع) است.

اطلاعات میراث فرهنگی

ادرس :‌قزوین - خیابان بلوارشمالی - کوچه 30 - شماره 24
+98 28 3333 2200